Za nami druga edycja Akademii Konserwatorskiej PKN ICOMOS, która tym razem odbyła się na terenie województwa zachodniopomorskiego, w dniach 1-4 lipca 2026 r. Czterodniowe spotkanie zostało poświęcone współczesnym wyzwaniom ochrony i zarządzania dziedzictwem kulturowym oraz Pomnikami Historii. Program Akademii połączył wykłady eksperckie, studia terenowe, analizy konserwatorskie oraz wizyty w najważniejszych historycznych ośrodkach Pomorza Zachodniego.
Akademia Konserwatorska została zainagurowana, 1 lipca br. w Szczecinie. Wśród prelegentów wprowadzających wykładów znalazł się Bogusław Szmygin, Prezes PKN ICOMOS, Tomasz Wolender, Zachodniopomorski Wojewódzkie Konserwator Zabytków oraz Waldemar Witek, Kierownik OT NID w Szczecinie. Po przerwie prelekcje kontynuowała Maria Badeńska-Stapp, koordynator starań o wpis Żyrardowa na WHL UNESCO oraz Jakub Lewicki, ekspert PKP S.A.
W programie przewidziano również wizytę w Muzeum Narodowym w Szczecinie oraz spacer konserwatorski pt. „Dziedzictwo historyczne miasta w kontekście zarządzania i ochrony wartości kulturowych”, który poprowadził Michał Dębowski, Miejski Konserwator Zabytków w Szczecinie.
Drugiego dnia, przed południem miała miejsce wizyta studyjna w Kołbaczu: zwiedzanie zespołu klasztornego oraz rozmowy o współczesnych wyzwaniach związanych z adaptacją zabytków oraz zarządzaniem. Grupa spotkała się m.in. z Radosławem Palusem, Prezesem Stowarzyszenia Spichlerz Sztuki oraz Maciejem Płotkowiakiem, projektantem przebudowy zespołu klasztornego. Tego samego dnia na mapie Akademii pojawił się Stargard, w tym kolegiata Najświętszej Maryi Panny Królowej Świata. O kontekście i historii prac konserwatorskich w kościele opowiedziała Małgorzata Gwiazdowska, Wiceprezes SHS Oddziału Szczecińskiego, a analizę in-situ umocnień miejskich przeprowadził Marcin Majewski, Dyrektor Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie. Uczestnicy spotkali się też z przedstawicielami samorządu, aby omówić dotychczasowe dokonania w zakresie ochrony lokalnego dziedzictwa, bieżące problemy zarządcze oraz plany na przyszłość.
3 lipca, w Trzebiatowie oprócz studiów terenowych został zaprezentowany wniosek o uznanie Trzebiatowa za Pomnik Historii (Waldemar Witek, NID) oraz rekomendacje przygotowane przez Komisję Zarządzania Dziedzictwem PKN ICOMOS dotyczące poprawy stanu zarządzania zespołem staromiejskim w Trzebiatowie (Katarzyna Pałubska, Przewodnicząca Komisji oraz Alina Tarsa, Sekretarz Komisji). Ożywiona dyskusja po prezentacjach pozwala na wyciągnięcie wniosków, że temat Pomników Historii, zarządzanie i ochrona zabytków wymagają pogłębionej analizy i być może także zmian w dotychczasowych formułach funkcjonowania.
Tego samego dnia, grupa przeniosła się do Kamienia Pomorskiego, gdzie odbyło się spotkanie, w którym wzięli udział: Stanisław Kuryłło, Burmistrz Kamienia Pomorskiego, Grzegorz Kurka Dyrektor Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej oraz Ksiądz Dziekan Dariusz Żarkowski. Przedstawiony został model współzarządzania Pomnikiem Historii oraz zabytki miasta w świetle najnowszych odkryć oraz ostatnich depozytów muzealnych. To w Kamieniu Pomorskim znajduje się jedyny znany w Europie, złoty sygnet biskupi z przełomu XIV i XV! Wieczorem uczestnicy Akademii mieli okazję wziąć udział w odbywającym się tego dnia koncercie w ramach LXII Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej, uznawanym za jeden z najstarszych i najbardziej prestiżowych festiwali tego typu.
Ostatniego dnia program obejmował analizę in situ badań architektonicznych i konserwatorskich prowadzonych w Katedrze Kamieńskiej od kilku lat w ramach praktyk studenckich z inwentaryzacji pomiarowo-rysunkowej prowadzonych przez Macieja Prarata oraz Ulricha Schaffa z Katedry Konserwatorstwa, Wydziału Sztukm Pięknych UMK w Toruniu. Po zajęciach terenowych odbyła się prelekcja poświęcona kwestiom badań archelogicznych w katedrze, którą zaprezentował Marian Rębkowski, Dyrektor Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie.
Akademia zakończyła się dyskusją podsumowującą i wręczeniem certyfikatów uczestnictwa.
Tegoroczne wydarzenie odbyło się w ścisłej współpracy z Zachodniopomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków oraz władzami samorządowymi miast na trasie spotkania. Dziękujemy za zaangażowanie!
Oprac. C. Łozowska
